Over het onderscheid tussen leiderschap en management en waarom die lijn vandaag minder duidelijk is
De discussie komt regelmatig terug.
Wat is het verschil tussen leiderschap en management, en wie heeft wat nodig om waar goed in te zijn?
Al in de jaren zeventig en negentig werd daarover geschreven. Onder andere door Abraham Zaleznik en later door John Kotter, die stelde dat leiderschap en management twee verschillende dingen zijn. Complementair, maar niet hetzelfde. Met elk hun eigen taken en kwaliteiten.
Volgens die visie is het combineren van beide eerder uitzonderlijk.
Dat zet aan tot denken.
Wat wordt bedoeld met leiderschap en management?
Wanneer we het hebben over leiderschap, gaat het vaak over richting geven.
Over mensen meenemen, inspireren, vooruitkijken en omgaan met verandering. Over het grotere geheel zien en daar betekenis aan geven.
Management wordt dan eerder gelinkt aan structuur.
Aan organiseren, plannen, opvolgen, processen bewaken en zorgen dat dingen blijven draaien.
Dat onderscheid is helder.
Maar misschien ook wat te eenvoudig.
Is dat onderscheid vandaag nog houdbaar?
In veel organisaties wordt verwacht dat mensen verantwoordelijkheid nemen binnen hun eigen rol.
Niet alleen uitvoeren, maar ook meedenken. Niet alleen volgen, maar ook richting geven. Binnen hun eigen context, hun eigen invloed.
Dat maakt dat de lijn tussen leiderschap en management minder duidelijk wordt.
Je stuurt aan en organiseert tegelijk. Je bewaakt processen en hebt oog voor mensen. Je werkt naar resultaten en houdt rekening met wat er nodig is om daar te komen.
Dat gebeurt vaak in één en dezelfde rol.
Wat vraagt dat van mensen in een organisatie?
Wanneer je kijkt naar hoe er vandaag gewerkt wordt, lijkt het moeilijk om die twee nog los van elkaar te zien.
Leidinggevenden worden verwacht hun team te ondersteunen en tegelijk resultaten te realiseren.
Teams worden verwacht initiatief te nemen en tegelijk samen te werken binnen duidelijke kaders.
En ook op individueel niveau verschuift er iets.
Iedereen heeft een vorm van verantwoordelijkheid, hoe groot of klein ook.
Waarom blijft leiderschap vaak meer aandacht krijgen?
Opvallend is dat leiderschap vaak meer aantrekkingskracht heeft.
Het woord alleen al roept iets op. Het spreekt tot de verbeelding, krijgt meer aandacht in opleidingen en wordt sneller naar voren geschoven als iets om in te investeren.
Management klinkt functioneler. Minder zichtbaar, minder uitgesproken.
Terwijl het minstens even belangrijk is.
Wat betekent dit voor hoe we naar rollen kijken?
Misschien is het minder zinvol om het onderscheid zo scherp te houden.
Niet omdat het verschil er niet is, maar omdat de praktijk vraagt om een combinatie.
Het vermogen om richting te geven en tegelijk te organiseren. Om mensen mee te nemen en tegelijk duidelijkheid te creëren.
Niet als twee aparte rollen, maar als één geheel.
Tot slot
Misschien ligt de vraag niet zozeer in wat het verschil is.
Maar in hoe je beide samenbrengt in wat je doet.
Niet als ideaalbeeld, maar als iets wat in de praktijk steeds meer samenvalt.
Sofie Varrewaere (51) is executive coach en gedragsdeskundige. Zij werkt met bestuurders, ondernemers en senior leiders rond leiderschap, organisatiegedrag en stakeholderdynamiek. In haar werk combineert zij psychologie met de realiteit van organisaties, ondernemerschap en machtssystemen. Ze is coauteur van het boek Van keukentafel naar boardroom (en weer terug).